الوان توگون
رحیم ابراهیم
ینگه تانگ یولدوزی کون چیقر تمانیدن، تونیق بیتیگه یارقینلیک ساچر ایدی که بوریقل قره هنگی سینی جلله ماق اوچون، البیر – شلبیر کورپه سیننیگ آستیدن توردی. خوش خوش کوزی نینگ اویقو سی بیلن ایشک ساری باردی. ایشک نینگ ایاغی نی آچیب، ایپنی قیتیب قازیققه اوره ماق چاغده، ایشک نینگ قبرغه سیگه «یخ» دیب آهسته تیپدی. قره هنگی اول ایککله ایاقلرینی کوتردی و سونگره قوللری نینگ اوستیگه تاخته ب کیریشدی و سونگ اوزنی بیرگوگیله ل قویدی.ُ
بوریقل قمرگن قوللری بیلن، قره هنگی نی باشدن ایاققه چه قَشَوله دی. اوندن کیین جوللـه ماق اوچون، بیرینچی دن پالان اوندن کیین تکل و اونینگ اوستیدن توقوم نی قوییب اییل بیلن، بیلینی محکم ترندی.
ایشک نی جوللـه ب بولگندن سونگ، مللـه کوزلری بیلن کوک باقدی. تانگ یولدوزی، کوک بیتیده، لاوللـه ب یانر ایدی و اندن باشقه یولدوزلر، خوش خوش خیره و خیره راق بولر ایدیلر.ساوق و پاریم شمال کون چیقر تمانی دن ملایم ملایم، برچه ییرده، یه یره رایردی. تانگ بیلن اویغانگن قوشلر، سایلر و آدرلرگه سیره ب، آدم نینگ یوراکی نی باغ باغ چقنته ر ایدیلر.
بوریقل، قوشلرنینگ سیره شیگه قولاغ سالیب، اوزون آه تارتیب ایتدی:
« سیره نگلر ای آدرلر، دگرلر و سایلرنینگ ایرکین باله لری!»
هنوز سیسی هوا گه گم بولگن یوق ایدی که آیمشاه، بیر الوان توگون نی کیلتیرب، او نینگ قولیگه بیردی. آیمشاه که گلشفتالو قرسی نی جغینینگ تگی بیلن اوره ب آلبیدی و ملله و داشتدن توشگن میده گل کتان گویلاکی آشیغلیگیگه توره ایدی، کپه نینگ ایشیکیده توشلگن جایگه قره ب ایتدی:
شونگه بیر کووش بولسه بولگن جایی.
بلکه باشقه نیرسه هم بولسه، اوزی خو یریم سیر دن کوپ !
اخی کووش هم قیمت بلا دیدیلر!
مسله کووش ارزان.
آیمشاه جایگه قره ب آه تارتیب ایتدی:
کاشکی پولی بیر کووش دن اضافه لیک قیلسه ایدی. اضافه پولیگه بیر آزگین ترشی آلیب کیلسه نگیز ایدی. قند، دی دی، مینی تینتَی قیلیبتی.
بوریقل کولدی و الوان توگوننی آلیب، آغیر یینگیل قیلیب ایتدی:
ای انشأ الله کوپ نیرسه لر بوله دی.
توگون نی خورجینیگه تشله ب، بهی خیله چوبی بیلن «یخ» دیب، قره هنگی سی نینگ ساغریسیگه اوردی. ایشک، قره کشلیک قیلیب، یولگه توشدی.
آیمشاه، قیغودن توله کوزلری بیلن، کپه تمان بوریلدی. کپه نینگ ایشیکیده، رنگی کیتگن و نیچه جای دن تیشیلگن، کیگیزنینگ، اوستیده، البیر – شلبیر کورپه کورینر ایدی. کورپه نینگ اراسیده، کیچکینه یاستیققه اوخشه گن بیر ذات، نفس تارتر ایدی. اگر شو نفس آلیشی بولمه سه ایدی، هرکیم اونی یاستیق دیب باشیب اوتر ایدی.
آیمشاه باردی و یونگی توزه لگن کورپه نینگ قدیگه کیردی. آیجان نی قوچاغیگه آلماقچی بولدی. آیجان، کوزلری نی جرقه آچیب، آنه سیدن سوره دی:
آتم کیتی له می ؟
هین قیزم !
هولکی، آنه سینینگ قوچاغی دن چیقیب، ایسکی یاستیق نی باسیب، یوپقه یولگه، که باره باره، کته یولگه قوشیلر ایدی، قره دی. کوردی که آته سی هنوزگه چه کولاتدن چیققن یوق. آته، آته جان اوووو دیب، بوریقل نینگ کینی دن چاپدی. آیمشاه نینگ کوزلری اونینگ کینی دن یول تارتیب قالدی.
آیجان هر ایکی قدمگه بیر دفعه، آته ! آته جان ! آته جان اوووو دیب هیقیره ر ایدی.
بوریقل اویلو دنگیزیگه چومیلگن ایدی یوپقه بروتلری نینگ توچلرینی، سارغه ی گن، تیشلرینینگ قدیگه آلیب قره هنگی سینینگ کینیدن خوش خوش قدم باسر ایدی. اویلوی ششدی. حس قیلدی که بیر نازک و جینگیرده گن سیس، قولاغی گه اونّشه دی.بوره لیب قره دی. آیجان نی کوردی.
آیجان که یماقلی کولاگی، شوباده دن ایلپیره ر ایدی، و بیر اوریم قبقرا ساچی ایلکه سیگه توشه ر ایدی « ییردن بلند، بته دن پس» بولیب آته سی تمان چاپه ایدی.
آیجان، آته سینینگ ستون گه اوخشه گن ایاقلرینی قوچاغله ب، اونینگ سرغیشین کوزلریگه باقیب، باله لیک شیرین تیل و تویغو بیلن، آته جان، اونی آلدیزمی ؟ دیدی و اونگ ایاغی نی کوتاریب، آته سینینگ رابری چپلی سینینگ اوستیگه قویدی.
رویقل، قمرگن و کوچلی قوللری بیلن، ایجان نی قولتیغی دن کوتاریب، یووغسیز بیتیدن اوپیب، آته لیک گوزل مهری بیلن اونی صفه گه آوخشه گن سینه سیگه باسیب ایتدی:
هین قیزم آلدیم.
قول اوزاتیب، خورجین نینگ پله سی نی آچیدی و الوان توگون نی، آیجان گه کورساتدی. بوریقل، برماقلری بیلن، آیجان نینگ تارتار کوزلردی دن پیخه لرینی آلیب، ایتدی: قیزیم، سین باریب کورپه گه اوره لیب یاتگن، بولمسه، ساووق قاله سن.مین مونی ساتیب، بیر یخشی قبقیزیل لپیللـه گن کووش سینگه آلیب کیله من.
آیجان نی آوپیب، ییرگه قویدی.آیجان ییرگه ییتیشگن زمان، آته سینینگ یوزیگه باقیب، زیره نیب ایتدی:
«آته جان، جانیم آتم، بیریخشی لپللـه گن کووش کیلترینگ. قیزلرشاه نینگ کووشی دن هم یخشی سی بولسین. مین کییب، اونکه « ایچیکوی» قیله ی !»
بوریقل، ایجان نینگ ساچی نی سیله ب ایتدی:
بوله دی فاطمه قوشیم جانیمگه. بیر یخشی، لپللـه گن قیزیل کووش کیلتیره من، دیب، کته یولگه قوشیلدی.
آیجان تانگ نینگ ساوقی دن قالتیره ب، بوریقل نی، گزه دن آشگینچه کوزله دی. یوپقه یول گزه دن آشر- آشمس کته یولگه قوشیلر ایدی.کته یول ییلانگه اوخشه ب ایکی قطار آدرنینگ اراسیده توشگن ایدی. بوریقل، گزه دن آشیب، ایشکینی میندی. آزگینه یول بارگن دن سونگ کوردی که:
« آیجان، کووش نی کییب، کولات ایچیگه ایله نه دی.ایاغی ساوق قالمییدی.بیاره لردن سیله ب سیله ب گاه قاون، گاه ده تربوز، اوزه دی.ملایم توپراق لرده، کووشی نینگ ایزی قاله دی. او کووشی نینگ ایزینی کوزریب، قوانیب کوله دی. بیر زمان هم اویده اولتیرمییدی. پالیزنینگ اوباشیدن، بو باشیگه چه، نیچه دوره گیزه دی...»
کوزی نینگ آلدیدن بیر جولی اوچیب اوتدی. تانگ همه جایگه ییره بیدی. یول بویی، تونس تونس قوشلر، یول اوزونلیگی و آدرلر کینگلیگینی، تورلی – تومن سیسلردن تولدیر بیدیلر. شونچه سیسنینگ قدیدن، بیرسیس هردایم، قولاغی که باته ر دی:
«آته جان، جانیم آتم، بیریخشی لپللـه گن کووش کیلترینگ. قیزلرشاه نینگ کووشی دن هم یخشی سی بولسین. مین کییب، اونکه « ایچیکوی» قیله ی!»
بوریقل یول نینگ یرمی ده کیلگن ده، بیطاقت بولیب، الوان توگون نی خورجینینگ پله سیدن چیقه ر دی و آغیر یینگیل قیلدی. بو ایشنی بجرگینچه، دوادغلری تیبرندی:
اوزی خو یریم سیردن کوپ. کیره ک که پولی، بیر کووش نینگ پولی دن اضافه لیک قیلسه ! ییتمه ی ترشک نینگ پولی هم چیقه دی. اشأالله کوش هم بوله دی و ترشک هم بوله دی.
قویاش نینگ آیدینلیگی برچه ییرگه یه یرل بیدی کیم بوریقل بازارگه یاوقلشدی.قویاش نینگ یارقینلیگی، شرشره دن توشیب کفله نیب تورگن سونینگ کفلریگه تیگیب، آیکمان دیک تونر اید. شرشره نینگ یوقاری قویی سیده، شال و شلته و قاپ و خورجین توشلگن ایدی و هربیری نینگ اوستی یا یانیده بیرگینه ترازو و نیچته تاش کورینر اید. بول شال و شلته لرنینگ اوستی، قوون، توربوز تخمی، ایچک، تیری، قروت، قوروق بادنجان، یونگ، ییپ، یومورقه، تاووق، جوجه وباشقه نیرسه لر کورینر ایدیلر. سوداگرلر، اوتگن – قیتگن دین سوره ر دیلر که: « نیمه نگ، ساته سن می ؟ نیچه پول ؟» بوسوداگر بر ساتووچیلر بیلن چانه اوریب ایته ر ایدیلر: « ای ابه، سیزگه دهقانچیلیک، گیرته ی ارزانراق بیرینگ که بیزلر هم بیر آغیز نان تاپه ی لیک »
بوریقل شرشره نینگ کوپریگی دن اوتماقچی ایدی که بیر سوداگر هیقیردی: « اووو ابه نیمه یز بار؟»
بوریقل اوچت ایشک دن خورجینینگ پله سیگه اشاره قیلیب ایتدی: « مانه شو یریم سیر چه. .. بار !»
سوداگر اریق نینگ اویوزیدن قول اوزتدی. بوریقل الوان توگون نی خورجین نینگ پله سیدن آلگینچه آیمشاه نینگ سیسی قولاغی گه باتدی:
« کاشکی پولی بیر کاووش دن اضافه لیک قیلسه ایدی. اونگه آزراقگینه ترشی آلیب کیلسه ییز ایدی. ترشی دی دی مینی تینتی قیلیبتی !»
اوزینینگ گپی ایسیگه توشدی:
ای انشأ الله کوپ نیرسه لر بوله دی.
آیجان نینگ ییله نیب زیرنگنی چقماق کبی ذهنی دن اوتدی.
« «آته جان، جانیم آتم، بیریخشی لپللـه گن کووش کیلترینگ. قیزلرشاه نینگ کووشی دن هم یخشی سی بولسین. مین کییب، اونکه « ایچیکوی» قیله ی!»
بو سیسلر، قولاغلریگه اونَشدی. قوللری قالتیره ب قالدی.یوراکی تیزتیز اوره بیردی.قان تامیرلریگه یوگوردی.
بوریقل، الوان توگون نی خورجین نینگ پله سیدن آلماچی ایدی که قره هنگی اریق نینگ نری سیگه، بیر ایشک نی کوریب، کوپریک دن اوتماقچی بولدی.بوریقل هرقنچه اویوش، اویوش دیدی بولمه دی. الوان توگون نینگ بیر اوچی بوریقل نینگ قولیگه ایدی که ایشک کوپریککه راسته بولدی.
بوریقل نینگ رنگی اوچدی. کوزلری کاسه خانه دن چیقگیدیک بولدی.باشدن ایاققه چه قالتیره ماققه توشدی. ملله کوزلری بیلن اچیق و قورقیش دن، قبقیزیل بولگن ایدی. اریق نینگ، بیر تیگیرمان سویی گه که مست تولقونله نیب، اوینر ایدی، قره دی.ایشک کوپریک نینگ یریمی ده بارگن ده ایدی که الوان توگون، خورجین نینگ پله سیدن آتله نیب چیقدی.
بوریقل « وی وی » دیدی. ایشک، کوپریک دن اوتیب کیتدی. سونینگ بیتی نی، بیرته تربوزنینگ تخمی آلدی.
آق، قیزیل، قره ريال سرغیشین و قرامتیل، اوروغلر، سمان دیک سونینگ یوزیگه یه یره لدی.کوپریک دن شرشره گه چه اون گز دن آشه راق ایدی.شو اوزونلیککه سونینگ بیتی ده تربوز تخمی دن باشقه نیرسه کورینمه ایدی.
بوریقل نینگ رنگی اوچیب، قوللری یانیگه توشیب قالدی.نیمه قیله رینی بیلمه دی. کوزلری، سونینگ بیتیگه تیکیلدی. اورغلر، شرشره دن یینر چاغده، قولاغیگه ینه اوشه آشنا سیس باتدی:
«آته جان، جانیم آتم، بیریخشی لپللـه گن کووش کیلترینگ. قیزلرشاه نینگ کووشی دن هم یخشی سی بولسین. مین کییب، اونکه « ایچیکوی» قیله ی!»
اداغ
«قان بیلن یازیلگن خط» توپلمی دن
قیزیل گل
قیزیل گل - چیچکلر شاهی - ینگه گینه توتوقینی صبا قولی بیلن اوزاقله تیب، ېیل دمیگه، شوخ و خوش چقچق باله لرگه اۉخشه ب اۉینه ب توربیدی.
هریاققه باش سالیب، گاه نسترن، گاه نسرین، گاه سوسن، گاه قیزگلی و گاه ده هم قوشقارگلی بیلن کولیب سۉزلردی. گاه ده برچه لری باشلرینی بیر ېیرده کېلتیریب، خودی « له لی له لی باقی » اۉینه یاتگن باله لرگه اۉخشه ب قالردیلر.
کولیب اۉینه ب چرچه دیلر. بیر اریق نینگ بۉینی ده اولتیریب، ایاقلرینی، اریقنینگ تونیق سویی نینگ ایچیده اوزاتیب، اختلاطگه باشله دیلر.
هر بیری اۉز تیریکلری دین حکایه قیله بیردیلر.نوبت قیزیل گل گه کیلدی. او باشینی کیج و پیچ قیلیب؛ یوزنی، ایاغینینگ آستیده گی تونیق آیینه گه کوردی. ساچلرینی سیله ب سۉز باشله دی:
- بیله سیزلر می که مین نیمه دن توزه لگن من؟
- یوق بیلمی میز؛ دیدلر گللر
- مین شهیدلر قانلریدن توزه لگن من، دیدی قیزیل گل
- وااا شهیدلر قانلریدن؟!
- هین شهیدلر قانلریدن!
- سین توپراقتن چیقتینگ کو بیزلر سینگری!
- بیلمی سیزلر دیدی قیزیل گل. شهیدلرنینگ قانلری، ېیر آستیده چکه چکه بیر ېیرده بولیب، مینی بېزه تیب، جونتتیلر!
- عجب، هیچ ایشانمییمیز! باور ایتمییمیز! ایشانگی دیگ بیر گپ ایمس کو دېیگه نینگ.
- ایشانسنگیز، ایشانمه سنگیز، گپ انه شو، دیدی تأکیدلب قیزیل گل.
بنفشه، نسرین، سوسن، نسترن، قیزگلی، قوشقارگلی، قیغوریب قالدیلر. بیر اوزون اۉیلو دن کېین، یوره کلر بۉلر بۉلمس، قیزیل گلگه:
- ای قیزیل گل، خواهله مییمیز که موندن بویان سین چمنده کیلسنگ! سین شهیدلر قانلریدن سن. خواهله مییمیز که موندن بویان، بیر آدم - جهان بوستانی نینگ اینگ اونیملی، اینگ گوزل و اینگ چیرایلی، گلبته سی - کېسیلیب سین اونینگ قانی دن کورک آلسنگ؛ دیدیلر.
چمن اعتراض قیلدی:
- اگرده قیزیل گل بۉلمه سه، چرایلیگیم بیرپول بوله دی. ایسته می من که قیزیل گل مېنینگ ابره کییمیم اوزره جلوه بیرمه ی تورسه.
قیزیل گل چمن گه قره ب:
چمن اکه، بو ېیرده شونچه هم اۉنیملی نهاللرنینگ قانلری تۉکیلگن که، قیامتگه چه اولرنینگ قانلریدن، زیچ توله قیزیل گل بۉلیب توره سن. راضی بولمه که موندن بویان باشقه قیزیل گل، تازه شهیدلر قانلریدن آوقتله نیب، ابره تۉنینگ یوزیده جلوه بیرسه؛ دیب توشینتیردی چمن نی.
چمن بیلدی که قیزیل گل راست ایته دی. شونده، قیزیل گل گه:
- گپینگگه قوشیله من. راضی ایمس من که دنیاده بیر انسان شهید بولسه؛ میلی که مین چیرایلی بولمه ی قالسم هم، دیدی.